Slapeloosheid


INFORMATIE BROCHURE VOOR DEELNEMERS

Onderzoek: Behandeling van slapeloosheid met gedragstherapie

Beste deelnemer,

Om te beoordelen of u aan dit onderzoek wilt meedoen, is het belangrijk dat u op de hoogte bent van de procedure die in dit onderzoek wordt gevolgd. Lees daarom onderstaande tekst zorgvuldig door en aarzel niet om opheldering te vragen over deze tekst. De onderzoeksleider beantwoordt graag eventuele vragen.

Doel van het onderzoek

In heel Nederland lijdt 6-10% van de bevolking aan chronische slapeloosheid (insomnie). Veel mensen die slecht slapen merken negatieve gevolgen op hun stemming. Andersom slapen veel mensen die somber zijn slecht. Er zijn verschillende onderzoeken waaruit bleek dat cognitieve gedragstherapie voor insomnie effectief was voor klachten met betrekking tot slaap en somberheid. We weten echter nog relatief weinig van de mogelijke effecten die specifieke onderdelen van deze slaapbehandeling hebben op stemmingsklachten. Dit onderzoek richt zich op het achterhalen van de effectiviteit van een specifiek onderdeel van cognitieve gedragstherapie voor insomnie.
 

Behandeling

De behandeling binnen dit onderzoek bestaat uit een specifiek onderdeel van de cognitieve gedragstherapie. Het betreffende onderdeel wordt gezien als één van de meest effectieve onderdelen van de behandeling en is gebaseerd op de gedragstherapie. In deze behandeling houdt u gedurende zes weken een slaapdagboek bij en op basis van dit slaapdagboek past u uw bedtijden aan. Het aanpassen van de bedtijden doet u samen met uw therapeut. Het idee is dat het aanpassen van uw bedtijden een positief effect heeft op uw slapeloosheid. In de therapie gaat u dus vooral uw gedrag aanpassen om beter te leren slapen.


Gang van zaken tijdens het onderzoek

U kunt zich aanmelden via www.psypoli.nl. Er kunnen maximaal 15 mensen meedoen aan het onderzoek. Als u zich inschrijft vragen wij u vooraf een vragenlijst in te vullen. In deze vragenlijst vragen wij verschillende criteria (zie onder) voor het onderzoek uit. Als u in aanmerking lijkt te komen voor het onderzoek, nodigen we u uit voor een intake bij de PsyPoli van de Universiteit van Amsterdam. Tijdens de intake wordt u door een psycholoog gevraagd naar uw klachten met betrekking tot slapeloosheid en somberheid. Ook zal uw psycholoog nagaan of er daarnaast nog mogelijk andere problemen spelen. Op basis van dit intakegesprek wordt, in overleg met de onderzoeksleider, besproken of u inderdaad kunt deelnemen aan het onderzoek.

Als kunt deelnemen aan het onderzoek ontvangt u daarna van ons gedurende vier weken elke ochtend via de email een uitnodiging tot het invullen van een slaapdagboek. Tevens ontvangt u van ons wekelijks via de email een korte vragenlijst en draagt u een bewegingsmeter in de vorm van een polshorloge. Deze gegevens hebben we nodig bij het vervolg van de behandeling en om de effectiviteit van de therapie te bepalen.

Zodra u vier weken het slaapdagboek heeft ingevuld, wordt u uitgenodigd voor een afspraak met een psycholoog. Gedurende deze eerste afspraak bespreekt u met de psycholoog de principes van de behandeling. Hierna volgt u zes weken een behandeling gericht op het veranderen van uw gedrag met betrekking tot slaap. Tijdens deze zes weken heeft u (inclusief de eerste afspraak) twee keer een afspraak bij de PsyPoli en wekelijks een belafspraak met de psycholoog. Gedurende deze 6 weken vult u wederom dagelijks een slaapdagboek in, draagt u de bewegingsmeter en vult u wekelijks een korte vragenlijst in.

Aan het einde van deze zes weken heeft u een laatste afspraak bij de PsyPoli van de UvA. Gedurende deze afspraak wordt gekeken in hoeverre de klachten zijn afgenomen. Voor de effecten op langere termijn worden er ook drie en zes maanden na het afronden van de behandeling nog online vragenlijsten afgenomen.

Samenvattend:

1.      Online vragenlijst

2.      Intake bij de PsyPoli, Universiteit van Amsterdam

3.      Vier weken bijhouden slaapdagboek en wekelijkste metingen

4.      Zes weken behandeling, waarvan twee sessies bij de PsyPoli en wekelijks telefonisch contact

5.      Nameting bij de PsyPoli

6.      Online vragenlijsten drie en zes maanden na de laatste afspraak bij de PsyPoli
 

Behandeling

De behandeling duurt zes weken en wordt aangeboden vanuit de Universiteit van Amsterdam.

Wanneer kunt u deelnemen aan het onderzoek

  • Leeftijd: 18 jaar of ouder

  • U heeft minimaal drie maanden last van slapeloosheid (d.w.z. minimaal drie keer per week minstens een half uur wakker liggen, moeite bij het inslapen, tussendoor wakker worden of vroeger wakker worden dan u wenst, u ligt een flink deel van de nacht wakker)

  • U lijdt aan tenminste één klacht m.b.t. uw functioneren overdag (bijvoorbeeld vermoeidheid, stemmingswisselingen, verminderde prestaties)

  • U heeft last van sombere stemming (door de slapeloosheid of vanwege een andere oorzaak)

  • U bent de komende 10 weken (online) beschikbaar voor dit onderzoek

Wanneer kunt u niet deelnemen aan het onderzoek

U kunt niet deelnemen aan dit onderzoek als u voldoet aan één of meer van de volgende voorwaarden:

  • U heeft al eens  cognitieve gedragstherapie gehad vanwege slapeloosheid

  • U bent gestart met psychotherapie in de afgelopen zes maanden

  • U gebruikt medicatie vanwege psychologische klachten

  • Vrouwen die zwanger zijn, borstvoeding geven of van plan zijn tijdens de onderzoeksperiode zwanger te worden

  • U werkt in wisseldiensten

  • U heeft (een verleden van) hypomane of manische perioden

  • U heeft ernstige depressieve klachten

  • U heeft last van alcohol of drugsmisbruik

  • U heeft mogelijke slaapapneu

  • U heeft schizofrenie/ psychoses

  • U heeft suïcidale plannen

Als u last heeft van alcohol of drugsmisbruik, slaapapneu, manische episodes, schizofrenie/psychose, suïcidaliteit, raden wij met enige klem aan om contact op te nemen met uw huisarts of een andere hulpverlener. In het geval dat u aangeeft dat u suïcidale plannen heeft, zullen wij ook contact opnemen met uw huisarts. Om die reden vragen wij dus ook om de gegevens van uw huisarts.

Vertrouwelijkheid van gegevens

Alle onderzoeksgegevens zijn vertrouwelijk en worden anoniem verwerkt. De sleutel voor deze gegevens is in het bezit van de onderzoekers van de UvA en zal niet uit handen worden gegeven. De onderzoeksgegevens worden niet ter beschikking gesteld aan derden zonder uw uitdrukkelijke toestemming en alleen in anonieme gecodeerde vorm. Als u in de vragenlijst aangeeft suïcidale plannen te hebben dan nemen wij hiervoor contact op met uw huisarts; vandaar dat wij de gegevens van uw huisarts nodig hebben.
 

Risico’s bij deelname

De oefeningen die wij in de slaaptraining gebruiken zijn uitgebreid onderzocht en worden in de praktijk veel toegepast. Deze methode levert goede resultaten op. Deze methode is echter minder vaak onderzocht bij mensen met depressieve klachten. Een mogelijk effect kan zijn dat u gedurende de training tijdelijk minder slaapt en dat uw klachten m.b.t. slapeloosheid en/of somberheid tijdelijk toenemen. Dit is onderdeel van de behandeling en wij verwachten uiteindelijk juist een positief effect.

Als u echter tijdens de behandeling zou menen dat uw klachten teveel toenemen, raden wij u aan om dit te bespreken met uw behandelaar in het onderzoek en/of uw huisarts. Wij verwachten dat deze behandeling positieve effecten heeft op zowel slaap- als op depressieve klachten. Het dient echter opgemerkt te worden dat dit geen volledige depressiebehandeling is.

Tijdens de behandeling slaapt u mogelijk (tijdelijk) minder lang dan u gewend bent. Het is belangrijk te realiseren dat dit effect kan hebben op uw rijvaardigheid en reactievermogen. Kijk dus uit in het verkeer en op andere momenten waar dit van invloed kan zijn.

Vergoeding

U kunt kosteloos deelnemen aan het onderzoek; de behandeling die u krijgt is gratis.
 

Vrijwilligheid

Als u nu besluit af te zien van deelname aan dit onderzoek, zal dit op geen enkele wijze gevolgen voor u hebben. Als u tijdens het onderzoek zelf besluit uw medewerking te staken, zal dat eveneens op geen enkele wijze gevolg voor u hebben. Tevens kunt u 24 uur na afronding van dit onderzoek alsnog uw toestemming om gebruik te maken van uw gegevens intrekken. U kunt uw medewerking dus te allen tijde staken zonder opgave van redenen. Mocht u uw medewerking staken, of achteraf, zij het binnen 24 uur, uw toestemming intrekken, dan zullen uw gegevens worden verwijderd uit onze bestanden en worden vernietigd.
 

Verzekering

Zoals bij elk onderzoek van de Universiteit van Amsterdam geldt een standaard aansprakelijkheidsverzekering.
 

Nadere inlichtingen

Mocht u vragen hebben over dit onderzoek, vooraf of achteraf, dan kunt u zich wenden tot de verantwoordelijke onderzoeker, Dr. Jaap Lancee, tel. 020-5256280, email J.Lancee@uva.nl, Postbus 15933, 1001 NK Amsterdam. Voor eventuele klachten over dit onderzoek kunt u zich wenden tot het lid van de Commissie Ethiek, Dr. Arnold van Emmerik, tel. 020-5258604, email A.A.P.vanEmmerik@uva.nl, Postbus 15933, 1001 NK Amsterdam.